Zdrowie psychiczne

zdrowie psychiczne

Aby prawidłowo zadbać o zdrowie psychiczne trzeba najpierw odpowiedzieć sobie na pytanie, czym to zdrowie jest. Zgodnie z definicją Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), o zdrowiu możemy mówić wówczas, kiedy spełnione są trzy przesłanki. Pierwszą jest dobra kondycja fizyczna, a więc brak chorób i dolegliwości somatycznych. Drugą przesłanką są dobre kontakty społeczne, a więc takie funkcjonowanie w środowisku nas otaczającym, które nie przysparza cierpienia nam, ani innym osobom. Trzecią, ostatnią przesłanką jest poczucie komfortu psychicznego. Definicji zdrowia psychicznego jest wiele, ale my skupmy się na jednej, najbardziej popularnej. Najprościej rzecz ujmując – mówimy o zdrowiu psychicznym w momencie, w którym nic na tej płaszczyźnie nie powoduje u nas dyskomfortu lub cierpienia.

Zaburzenie psychiczne, choroba psychiczna, szaleństwo…

Naturalnym przeciwieństwem stanu zdrowia jest stan choroby. O ile w przypadku zdrowia fizycznego możemy dość łatwo uznać, że jesteśmy chorzy lub nie, o tyle w przypadku zdrowia psychicznego sprawa jest nieco bardziej skomplikowana. Kiedy zatem możemy mówić o zaburzeniu lub chorobie psychicznej?

Podstawowym kryterium, jakim posługujemy się w diagnostyce jest pojęcie normy. Jeżeli coś odbiega od normy – możemy uznać to za zaburzenie….brzmi sensownie prawda? Jednak tutaj od razu wpadamy w pułapkę uproszczeń. Zakres normy nie jest bowiem zero – jedynkowy. Za „normalne”, a więc mieszczące się w granicach normy uznajemy to, co tak zwanym rozkładzie normalnym dotyczy około 50 procent populacji. Z tego można wyciągnąć dwa wnioski – jeden to taki, że połowa populacji jest nienormalna (sic!), z czym raczej ciężko się nam zgodzić.

Drugi wniosek, o wiele bardziej prawdziwy, mówi że norma jest pojęciem względnym i służy do powierzchownej oceny zjawisk. Sam fakt, że coś nie mieści się w granicach danej normy, nie oznacza od razu zaburzenia czy choroby. Inaczej musielibyśmy wzorem średniowiecza uznać, że rudy kolor włosów jest oznaką choroby (zaledwie ok 2% ludzi posiada gen odpowiedzialny za ten kolor włosów). Jak zatem rozpoznać, czy jesteśmy zdrowi psychicznie? Poza odniesieniem się do normy trzeba zadać sobie następujące pytania: Czy to, czego doświadczam jest źródłem cierpienia / dyskomfortu? Czy owo poczucie jest długotrwałe? Czy to, czego doświadczam ma charakter przejściowy? Pytania te w skrócie pozwalają nam określić, czy nasz stan wypełnia definicję choroby:

Choroba jest takim stanem organizmu, kiedy to czuje się on źle, a owego złego samopoczucia nie można jednak powiązać z krótkotrwałym, przejściowym uwarunkowaniem psychologicznym lub bytowym, lecz z dolegliwościami wywołanymi przez zmiany strukturalne lub zmienioną czynność organizmu. 

(za Wikipedia.org)

Posłużmy się przykładem.

Jeżeli jestem zdenerwowany, bo mój przełożony dał mi burę – to jest to stan stresu – efekt prawidłowego mechanizmu obronnego naszego organizmu. Jednak, jeżeli jestem zawsze zdenerwowany kiedy idę do pracy, bo boję się swojego szefa, to mówimy już o sytuacji nieprawidłowej – zaburzonej.

Jeżeli odczuwam smutek bądź lęk i takie poczucie pojawia się u mnie do czasu do czasu to nie ma się czym martwić. Jeżeli towarzyszą mi stale przez okres dłuższy niż kilka dni – wówczas warto się tym zainteresować.

Ostatni przykład. Jeżeli raz w tygodniu wyskoczę na imprezę i wypiję 3-4 piwa lub drinki, nie mam powodu do zmartwień. Jeżeli jednak moja tygodniowa dawka spożycia alkoholu przekroczy 7 dawek dla mężczyzny i 6 dla kobiety (za dawkę przyjmujemy 0.5l piwa, 100ml mocnego alkoholu – np. drink, lub lampkę wina), wtedy musimy się zastanowić, czy nie mamy rozwijającego się problemu alkoholowego.

Podsumowując, zaniepokoić powinno nas wszystko, co powoduje u nas nieprzyjemne lub bolesne odczucia. Problemy ze snem, przepracowanie, utrata koncentracji i uwagi itd. bez wątpienia powinny zwrócić naszą uwagę.

Lepiej zapobiegać niż leczyć

Zanim zgłosimy się po pomoc, warto zapamiętać starą maksymę, że lepiej jest zapobiegać chorobom, niż je potem leczyć. Dlatego, jeżeli mówimy o zdrowiu psychicznym, warto pamiętać o:

Racjonalnym odżywianiu się – właściwa dieta, dobrze zbilansowane posiłki to podstawa naszego zdrowia fizycznego, a za tym i psychicznej kondycji.

Odpowiedniej długości snu – niewyspani daleko nie zajedziemy. Mózg potrzebuje przynajmniej 8 godzin na pełną regenerację – warto też pamiętać o jakości snu – jest ona niezbędna dla odpoczynku.

Aktywności fizycznej – ruch to zdrowie – także psychiczne. Nasz mózg żyje dzięki wodzie, glukozie i tlenowi – ruch dostarcza mu także endorfin, czyli neuroprzekaźników odpowiedzialnych za odczuwanie przyjemności.

Relacjach międzyludzkich – trudno jest budować zdrowie psychiczne nie mając kontaktów z innymi. Jesteśmy stworzeni do bycia w grupie….nawet jeżeli ta grupa jest dwuosobowa.

A co jeżeli jest już za późno?

Nigdy nie jest za późno by sięgnąć po pomoc. Jeżeli czujemy, że z naszym zdrowiem psychicznym dzieje się coś niedobrego należy działać jak najszybciej. Wizyta u psychologa lub lekarza psychiatry nie jest w dzisiejszych czasach już niczym wstydliwym. Z pomocy specjalistów korzystają zarówno gwiazdy ekranu, jak i zwykli obywatele. Niezwykle ważne jest, by nie zwlekać z sięgnięciem po profesjonalną pomoc. Googlowanie objawów w Internecie może brzmieć kusząco, ale pamiętajmy, że tylko specjalista będzie umiał postawić właściwą diagnozę i wdrożyć odpowiednie leczenie.

Dodaj komentarz

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.